Τα χέρια είναι πολύ σημαντικά για τον άνθρωπο. Με τη βοήθειά τους, κάνουμε σχεδόν όλη τη δουλειά, επιπλέον, μόνο οι χαριτωμένες κινήσεις των δακτύλων μας επιτρέπουν να γράφουμε, να σχεδιάζουμε, να παίζουμε μουσικά όργανα και να δημιουργούμε έργα τέχνης. Ωστόσο, συμβαίνει συχνά ο πόνος στις αρθρώσεις των δακτύλων να μας εμποδίζει να κάνουμε οικείες και καθημερινές κινήσεις. Μόνο τότε αρχίζει ένα άτομο να εκτιμά αυτό το μέρος του σώματός του. Γιατί αναπτύσσεται ένα τέτοιο σύμπτωμα, τι μπορεί να μας προειδοποιήσει και πώς να το αντιμετωπίσουμε - θα μιλήσουμε για αυτό παρακάτω.
Εν συντομία για την ανατομία
Το χέρι είναι το περιφερικό τμήμα του ανθρώπινου άνω άκρου, που αποτελείται από μια ποικιλία οστών, αρθρώσεων, μυών και συνδέσμων. Το χέρι αποτελείται από τρία ανατομικά μέρη - τον καρπό, το μετακάρπιο οστό και τον σκελετό των φαλαγγών. Όταν μιλάμε για πόνο στις αρθρώσεις των δακτύλων, εννοούμε τις αρθρώσεις της βάσης, τις αρθρώσεις της βάσης και τις ακραίες αρθρώσεις. Λόγω της επιφανειακής τους θέσης και της υψηλής κινητικής τους δραστηριότητας, αυτές οι αρθρώσεις είναι οι πιο επιρρεπείς σε αρνητικές επιπτώσεις από όλες τις αρθρώσεις του χεριού.
Οι βασικές αρθρώσεις αποτελούνται από τις κεφαλές των μετακαρπίων και τις βάσεις των βασικών φαλαγγών των δακτύλων. Το σχήμα της άρθρωσης είναι σφαιρικό, επιτρέποντας μια σειρά κινήσεων σε κάμψη και έκταση, προσαγωγή και απαγωγή και κυκλική περιστροφή.
Οι μεσοφαλαγγικές αρθρώσεις χωρίζονται σε εγγύς (μεταξύ της εγγύς και της μέσης φάλαγγας) και στις άπω (μεταξύ της μέσης και της άπω φάλαγγας). Μόνο ο σκελετός του πρώτου δακτύλου, λόγω των χαρακτηριστικών και των λειτουργιών του, έχει μεσοφαλαγγική άρθρωση (αφού το δάκτυλο αποτελείται από δύο, και όχι τρεις φάλαγγες όπως οι άλλοι). Αυτές οι αρθρώσεις έχουν το σχήμα ενός μπλοκ, το οποίο τους παρέχει ένα εύρος κίνησης που είναι μόνο στο εύρος της κάμψης και της έκτασης.
Βασικές αιτίες πόνου
Εάν οι αρθρώσεις των δακτύλων σας πονάνε όταν ξεκουράζεστε ή πονάνε όταν κινείστε, πιθανότατα έχετε κάποια ασθένεια που επηρεάζει αυτές τις μυοσκελετικές δομές. Λόγω της φυσιολογικής κόπωσης, σπάνια εμφανίζεται πόνος στα δάχτυλα. Αυτό είναι δυνατό, για παράδειγμα, με παιδιά σχολικής ηλικίας μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, όταν τα δάχτυλα δεν έχουν εκτεθεί σε άγχος για μεγάλο χρονικό διάστημα, και σε παρόμοιες καταστάσεις. Ωστόσο, ένας τέτοιος πόνος χαρακτηρίζεται ως αίσθημα κόπωσης, δεν απαιτεί θεραπεία και εξαφανίζεται γρήγορα μετά από ελάχιστη ανάπαυση.
Ο επίμονος πόνος στις αρθρώσεις των δακτύλων μπορεί να υποδεικνύει τις ακόλουθες ασθένειες:
- ρευματοειδής αρθρίτιδα;
- πολυοστεοαρθρωση?
- ουρική αρθρίτιδα?
- ψωριασική αρθρίτιδα;
- στενωτική συνδεσμίτιδα?
- οξεία λοιμώδης αρθρίτιδα (βακτήρια, ιοί, μύκητες).
Ας εξετάσουμε κάθε επιλογή ξεχωριστά. Σε κάθε περίπτωση, γνωρίζοντας τα χαρακτηριστικά μιας συγκεκριμένης ασθένειας, μπορείτε να εντοπίσετε τις αληθινές αιτίες του πόνου στις αρθρώσεις των δακτύλων και να συνταγογραφήσετε τη σωστή θεραπεία.
Παράγοντες που συμβάλλουν στη βλάβη στις αρθρώσεις των δακτύλων:
- παρουσία αυτοάνοσων ασθενειών και διαταραχών.
- η παρουσία χρόνιων εστιών μόλυνσης στο σώμα (τερηδόνα δόντια, χρόνια αμυγδαλίτιδα, ιγμορίτιδα).
- ορμονική ανισορροπία στο σώμα, ενδοκρινική παθολογία.
- Ασθένειες που σχετίζονται με μεταβολικές διαταραχές.
- γενετική προδιάθεση?
- ιστορικό τραυματικών τραυματισμών στα χέρια.
- συνεχής αρνητική επίδραση περιβαλλοντικών παραγόντων (κρύο, ζεστό νερό ή αέρας, δόνηση).
- Επαγγελματικοί κίνδυνοι.
Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Αυτή η χρόνια αυτοάνοση μυοσκελετική νόσος είναι η πιο κοινή αιτία βλάβης στις μικρές αρθρώσεις, ιδιαίτερα στις αρθρώσεις των δακτύλων. Η νόσος εξελίσσεται κατά κύματα με εναλλασσόμενες φάσεις έξαρσης και ύφεσης. Επηρεάζει όλες τις ηλικιακές ομάδες ασθενών και παρατηρείται συχνότερα στις γυναίκες παρά στους άνδρες.
Τα αρχικά στάδια της ρευματοειδούς αρθρίτιδας χαρακτηρίζονται από πόνο στις μικρές αρθρώσεις του χεριού, μερικές φορές πονάει ακόμη και να λυγίσεις το χέρι σε γροθιά. Η έξαρση συνοδεύεται από φλεγμονώδεις αλλαγές στις άρρωστες αρθρώσεις - οίδημα, ερυθρότητα, αύξηση της τοπικής θερμοκρασίας του δέρματος στις πάσχουσες αρθρώσεις, αδυναμία εκτέλεσης πλήρους εύρους κίνησης, αρχικά λόγω πόνου και αργότερα λόγω παραμορφώσεων του χεριού.
Χαρακτηριστικό σύμπτωμα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας είναι ο πόνος στα χέρια το πρωί και το αίσθημα ακαμψίας. Μερικές φορές πονάει να κάνετε οποιεσδήποτε κινήσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα - η ακαμψία εξαφανίζεται μέχρι το μεσημέρι ή ακόμα και το βράδυ.
Στα τελευταία στάδια της νόσου, εμφανίζονται μη αναστρέψιμες αλλαγές στην άρθρωση και στο μυοσκελετικό σύστημα των χεριών με την ανάπτυξη τυπικών παραμορφώσεων, οι οποίες είναι γνωστές ως τα χαρακτηριστικά της ρευματοειδούς αρθρίτιδας:
- Χέρι με λογνιέτα?
- σαν μπουτονιέρα?
- λαιμό χήνας?
- Τα δάχτυλα έχουν θέση κουμπιού.
Εάν η ασθένεια επιδεινωθεί, μπορούν επίσης να παρατηρηθούν γενικά συμπτώματα - πυρετός, απώλεια όρεξης, μυϊκός πόνος και κακή υγεία. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορεί να επηρεάσει οποιαδήποτε άρθρωση του σώματος, αλλά μια αγαπημένη τοποθεσία είναι οι αρθρώσεις των δακτύλων.
Πολυοστεοαρθρωση
Πρόκειται για μια χρόνια εκφυλιστική-δυστροφική νόσο των αρθρώσεων. Τυπικά, η οστεοαρθρίτιδα προσβάλλει μεγάλες αρθρώσεις του σώματος (γόνατα, γοφούς, αστραγάλους), αλλά μερικές φορές στην παθολογική διαδικασία εμπλέκονται και μικρές αρθρώσεις των χεριών. Επιπλέον, τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες κατά την εμμηνόπαυση, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σύνδεση της νόσου με το οιστρογόνο υπόβαθρο του σώματος.
Ο πόνος στα δάχτυλα στην πολυοστεοαρθρίτιδα εμφανίζεται πιο συχνά το βράδυ, μετά από μια μέρα εργασίας και σωματικής πίεσης στις αρθρώσεις, και όχι το πρωί, όπως στη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Τα σημάδια φλεγμονής σπάνια συνοδεύονται από θόρυβο τσακίσματος στις προσβεβλημένες αρθρώσεις. Καθώς η παθολογική διαδικασία εξελίσσεται, οι αρθρώσεις παραμορφώνονται με την πάροδο του χρόνου και χάνεται η κινητικότητά τους, πράγμα που συχνά σημαίνει ότι οι μικρές κινήσεις δεν είναι πλέον δυνατές και μερικές φορές ακόμη και αδύνατο να διατηρηθούν ανεξάρτητα.
Χαρακτηριστικά σημάδια της πολυοστεοάρθρωσης των δακτύλων είναι συγκεκριμένοι σχηματισμοί – κόμβοι Bouchard και Heberden. Οι κόμβοι του Bouchard είναι σχηματισμοί που σταδιακά αναπτύσσονται κοντά στις προσβεβλημένες εγγύς μεσοφαλαγγικές αρθρώσεις. Η προτιμώμενη θέση τους είναι οι πλευρικές επιφάνειες αυτών των αρθρώσεων, γεγονός που οδηγεί σε μια ιδιόμορφη ατρακτοειδή πάχυνση των δακτύλων και περιορισμένη κινητικότητα των χεριών.
Οι κόμβοι του Heberden είναι σχηματισμοί που αναπτύσσονται στην πλάγια επιφάνεια των περιφερικών μεσοφαλαγγικών αρθρώσεων. Σε αντίθεση με τους κόμβους του Bouchard, η ανάπτυξή τους συνοδεύεται από συμπτώματα φλεγμονής και πόνου. Καθώς η πολυοστεοάρθρωση εξελίσσεται, τα δάχτυλα γίνονται κόμποι, κάτι που μπορεί να περιγραφεί ως παθογνωμονικό σημάδι αυτής της νόσου.
Μια μορφή πολυοστεοάρθρωσης των δακτύλων είναι η ριζάρθρωση. Πρόκειται για βλάβη της μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης του δείκτη. Προκαλείται από συνεχή καταπόνηση αυτής της άρθρωσης. Συχνά προκύπτουν δυσκολίες κατά τη διάγνωση, καθώς η παθολογία αυτού του εντοπισμού είναι επίσης χαρακτηριστική της ψωριασικής και της ουρικής αρθρίτιδας.
Ψωριασική αρθρίτιδα
Σε αντίθεση με τη δημοφιλή πεποίθηση, η ψωρίαση δεν είναι απλώς μια δερματική ασθένεια. Στο 10-15% των περιπτώσεων, η παθολογία εμφανίζεται με βλάβη στις αρθρώσεις. Η νόσος εξελίσσεται με περιόδους παροξύνσεων και υφέσεων. Η προτιμώμενη θέση είναι οι άπω μεσοφαλαγγικές αρθρώσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ψωριασική αρθρίτιδα εμφανίζεται ως πανδακτυλίτιδα, όταν υποφέρει ολόκληρο το δάχτυλο - πρήζεται, γίνεται κόκκινο, πονάει όχι μόνο το πρωί αλλά συνεχώς, πρακτικά δεν λυγίζει και έχει το σχήμα λουκάνικου. Η αναγνώριση της ψωριασικής αρθρίτιδας συνήθως δεν είναι δύσκολη - εκτός από βλάβη στα δάχτυλα, μπορούν επίσης να παρατηρηθούν τυπικά ψωριασικά δερματικά εξανθήματα.
Ουρική αρθρίτιδα
Η ουρική αρθρίτιδα είναι μια μεταβολική νόσος που χαρακτηρίζεται από διαταραχή του μεταβολισμού των πουρινών με υπερβολικό σχηματισμό ουρικού οξέος, το οποίο αποθηκεύεται με τη μορφή αλάτων στους περιφερικούς ιστούς και την κάψα της άρθρωσης. Αν και η ουρική αρθρίτιδα επηρεάζει κυρίως το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού, εμφανίζεται συνήθως και στα δάχτυλα των χεριών. Οι βασικές αρθρώσεις, ειδικά ο αντίχειρας, εμπλέκονται στην παθολογική διαδικασία.
Η ουρική αρθρίτιδα έχει παροξυσμική πορεία. Κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης, ο πόνος είναι τόσο έντονος που ο ασθενής δεν μπορεί καν να αγγίξει την πληγείσα περιοχή. Ο πόνος συνοδεύεται από συμπτώματα φλεγμονής – οίδημα, ερυθρότητα και αυξημένη τοπική θερμοκρασία.
Μπορεί επίσης να παρατηρήσετε ανώδυνες υποδόριες εναποθέσεις αλάτων ουρικού οξέος που είναι χαρακτηριστικές της ουρικής αρθρίτιδας που ονομάζονται τόφοι, οι οποίες μπορεί να ποικίλουν σε μέγεθος από ελάχιστα αισθητές έως γιγαντιαίες.
Στενωτική συνδεσμίτιδα
Αυτή η παθολογία πολύ συχνά συγχέεται με την αρθροπάθεια και την αρθρίτιδα. Προκαλείται από φλεγμονή των δακτυλιοειδών συνδέσμων των δακτύλων. Αυτό οδηγεί σε πόνο κατά τις ενεργητικές και παθητικές κινήσεις με στοχευμένα κλικ. Οι ακτινογραφίες βοηθούν στη διάγνωση. Οι παθολογικές αλλαγές δεν θα είναι ορατές στις εικόνες εάν οι σύνδεσμοι έχουν φλεγμονή. Κατά κανόνα, η τοπική θεραπεία για αυτήν την πάθηση, όπως μια αναισθητική αλοιφή, είναι πιο αποτελεσματική από ό,τι για άλλες βλάβες.
Οξεία λοιμώδης αρθρίτιδα
Στις περισσότερες περιπτώσεις, μολυσματικές βλάβες εμφανίζονται ως μονοαρθρίτιδα - βλάβη σε μία άρθρωση, σπάνια δύο ή περισσότερες αρθρώσεις εμπλέκονται στην παθολογική διαδικασία. Αυτή η παθολογία μπορεί να προκληθεί από οποιονδήποτε παθολογικό μικροοργανισμό που μπορεί να διεισδύσει στην άρθρωση απευθείας από το εξωτερικό περιβάλλον, να μεταφερθεί μέσω της κυκλοφορίας του αίματος ή να εισβάλει από γειτονικούς ιστούς. Η λοιμώδης αρθρίτιδα εμφανίζεται με έντονο πόνο, φλεγμονή και διαταραχή της γενικής κατάστασης του ασθενούς.
Ο προσδιορισμός της πραγματικής αιτίας του πόνου στις αρθρώσεις των δακτύλων παίζει πολύ σημαντικό ρόλο, γιατί μόλις αναγνωρίσετε τον εχθρό από την όραση, γίνεται πολύ πιο εύκολο να τον πολεμήσετε. Επομένως, η θεραπεία της παθολογίας των αρθρώσεων θα πρέπει να είναι κυρίως αιτιολογική και στη συνέχεια συμπτωματική.